5 Ağustos 2021 Perşembe

SU FERMANI

Ali Koyuncu

20-01-2021
Bize yazmak için tıklayınız.

2020 yılı çok kurak geçti. Ülkemiz son günlerde yeni yeni yağış almaya başladı. Türkiye son doksan yıldaki en kurak mevsimini yaşıyor. Merkezi ve yerel yöneticiler "suyun tasarruflu kullanılması gerektiğini, önümüzdeki günlerde su sıkıntısı çekileceğini, barajlarda su seviyesinin çok düştüğünü" belirterek, suyun tasarruflu kullanılmasını istediler. Bizler 30 yıldır Denizli'nin ve Türkiye'nin dağlarında yürüyüş ve tırmanışlar yapıyoruz, bu kadar kurak bir mevsime tanık olmadık. Çevremizdeki tüm göller kuruma aşamasında, "göller bölgesinin" adı "çöller bölgesi" olabilir!

Su sorunu yaşadığımız bir dönemde; Denizli'nin yetiştirdiği değerli bilim adamı, Laodikya kazı bölüm başkanı, Prof. Dr. Celal Şimşek'in Laodikya'nın su kullanımı ile ilgili bir paylaşımı dikkatimi çekti. Bundan 1908 yıl önce, M.S 98-117 yılları arasında yaşayan İmparator Traian'in adına, Anadolu eyaleti valiliği yapan Aulus V. Martialis MS. 113/114 yıllında su fermanı yayınlamış:

"Emrediyorum! Bana ait olan bu ferman uyarınca, hiç kimse kent çeşmelerindeki ve borularındaki suyu herhangi bir bahaneyle uzaklaştıramaz ve dağıtamaz." Ferman şöyle devam ediyor: "Kente gelen suyun alıkoyulması veya yolunun değiştirilmesinin yasaklanması ve suyun kamu yararına kullanımının tahsisi içindir. Her kim kente ait suyu kendi şahsi kullanımı için böler veya suya zarar verirse imparator hazinesine 5000 denarius-dinar ödemek zorundadır. Bu paranın 1/8'i ihbarda bulunan kişiye verilmelidir ve suyu işleyen kişi kent suyundan mahrum bırakılmalıdır. Kent suyunun ücretsiz olarak alınması veya resmi bir görevli tarafından özel şahıslara hibe edilmesi yasaktır. Suyu satın alan kişiler Vespasian fermanını ihlal edemez: İster evlerde veya bahçelerde, hamamlarda veya çiftliklerde kentin ancak kendine ait suyun getirilerek kullanılmasına izin veriyorum. İhlal halinde 5000 dinar para cezası uygulanır. Belirlenen uygun alanlarda su toplayan insanlar castelli (su deposu) inşa etmek ve suyu bu yapılardan bronz metre ile sertifikalandırılmış ve mühürlenmiş çaplara sahip borularla temin etmelidir. Bu boruların çapları bir veya yarım parmak olmalıdır. Suya veya su borularına zarar veren kimselere 5000 dinar para cezası uygulanır. Valilik emriyle kente ait su yollarının korunması ve su borularının üstünün çatıyla kaplanması için 35.000 dinara kadar kredinin kullanılmasına izin verilmiştir. Su depolarından çeşmelerin üst katlarına kadar kent içindeki su borularına koruma çatısının getirilmesi gereklidir. Bir resmi görevli veya bir vatandaş her hangi bir çalışma için su hattı borularını yeniden kaldırırsa, 12.500 dinar para cezası ödemek zorundadır. Valilik su kaynağının güvenliğinin sağlanması için her yıl kent tarafından seçilen en onurlu iki vatandaşı sorumlu olarak atar. Bu işlerin yürütülmesini mecliste yer alan bir heyet denetler. Vali su yollarının her zamanki yöneticileriyle halktan üç kişinin maaş almasını emreder. Bu kişiler kent merkeziyle taşranın su güvenliğini denetler. Bu konularda dolandırıcılık yapanlar elçi Saenius fermanına göre cezalandırılır. "En muhteşem" kente ait suyun Laodikeia'lılar tarafından en doğru şekilde kullanılması için "satılacak suyun adaletli bir şekilde paylaşımını sağlayacak kentteki en adil kişinin seçilmesi gerekir." Bu yasa ile birlikte su yollarına yakın arazisi bulunan hiç kimse suyu tarım için kullanamaz, tarlalarını bu su ile sulayamaz. Fermanımı steller üzerine kazıyın, insanların kendileri hakkında olan bu yasaları açıkça görmelerini sağlayın."

Doğamızı tahrip etmeyelim. Su, hava, toprak kirliliğinin önüne geçelim. Konutlarda, fabrikada, tarımda su kullanımına dikkat edelim. Kuraklık felakettir.

YORUM YAZ
BU YAZI HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Okur yorumları, kişilerin kendi görüşleridir. Bu yorumlardan sorumlu değildir.
YORUM YAZ - SU FERMANI
Ali Koyuncu - Diğer Yazıları
Bütün Ali Koyuncu Yazıları