HER KOYUN KENDİ BACAĞINDAN ASILIR!

Ali Koyuncu

25-11-2020
Bize yazmak için tıklayınız.

Bireylerin ve gurupların içinde yetiştikleri kültürün etkisinden, tamamen kopmaları mümkün olmuyor. Kültürlerin önemli bir parçası da, atasözleridir. Geçmişten günümüze kadar uzanan ve toplum tarafından benimsenmiş özlü sözlere atasözü denir. Atasözleri toplumun yüzyıllara dayanan tecrübelerinin özlü biçimde ifade edilmesidir. Atasözleri ve deyişler bir toplumun kültürel ve tarihsel gelişmesine dair önemli tespitler sunar. Kolektif bilincin oluşmasına etki yapar. Çok değerli ve anlamlı atasözlerimiz var. Ancak toplumların kültürleri, değer yargıları da her şey gibi değişim halinde. Atasözleri zamanla yanlış değer yargısı oluşturabiliyor. Yanlış anlam oluşturan sözlerden bir kaç örnek verelim.

Yazının amacı sözde kusur aramak değil, özdeki anlamı fark etmeye odaklanmak. Bal tutan parmağını yalar. Yolsuzluk ve hırsızlık yapılmasında bir sakınca görmeyen, anlayışı ifade ediyor. Devletin malı deniz, yemeyen domuz. Kamuya ait malların kural tanımadan, hukuk tanımadan soyulabileceğini, alınabileceğini, almayanın aptal duruma düşeceğini, ifade ediyor. At binenin, kılıç kuşananın. Temelinde haklı haksız olduğuna bakmazsısın, işini bilen ve yürütenin, yürüttüğünü hak eder, yargısı oluşturan, bir atasözü. Kol kırılır, yen içinde kalır. Başkalarının duymaması için; hukuka, ahlaka aykırı davranan aile bireylerinin ve gurup içindeki üyelerin davranışlarının üstünün örtülmesi. Son yıllarda aile içinde, tarikat içinde; küçük çocuklara ve kadınlara karşı yapılan cinsel tacizi, ört bas etmek için bu anlayış çok kullanılıyor. Söz gümüş ise sukut altındır. Toplumun veya bireyin susması, haksızlığa itiraz etmemesi, hakkını aramamasını öğütleyen, bir söz. Komşuda pişer, bize de düşer. Menfaatçi, hazıra konan, hep başkalarından bir şeyler beklemeyi, çıkarcılığı doğru kabul eden, atasözü. Kaz gelecek yerden, tavuk esirgenmez. Toplumun bireylerini menfaatçiliğe yönlendiren, karşılıksız iyilik hareketlerini hor gören atasözü. Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar. Yalan söylemeyi özendiren, doğru söyleyene sahip çıkmayan bir anlayışın ürünü. Bana dokunmayan yılan bin yaşasın. Bencilliği, çıkarcılığı özendiren, dayanışmayı değersizleştiren bir söz. Üzümünü ye bağını sorma. Sadece menfaat üzerine kurulmuş bir ilişkiyi ifade eden, doğruluğu ve dürüstlüğü değersizleştiren bir atasözü. El öpmekle, dudak aşınmaz. Güçlünün, haksızın elini eteğini öperek yaşamayı öğütleyen, öneren bir atasözü. Kadının sırtından sopayı, karnından sıpayı eksik etmeyeceksin. Buna atasözü demek bile hata. Kadını ikinci sınıf vatandaş, cinsel bir obje olarak gören bir söz. Kızını dövmeyen, dizini döver. Kadının dövülebileceğini ve dövülmesi gerektiğini anlatan bir söz. Kız çocuğu ya er koynunda, ya da yer koynunda. Kız çocuklarının çok küçük yaşlarda evlendirilebileceğini, hata yaparsa da öldürülebileceğini anlatan atasözü. Her koyun kendi bacağından asılır. Bireyciliği özendiren, toplumsal dayanışmayı yok sayan atasözü. Parayı veren düdüğü çalar. Sosyal dayanışmayı yok sayan, her şeyin para ile alınıp satılabileceğini, bireyciliği, değer olarak gösteren söz.

Son yıllarda toplumumuzda bireyciliğin, çıkarcılığın artmasında; bu yozlaşan kültürün etkisi var. Aynı çağlarda yaşayanların hepsi birbirlerini çeşitli şekilde, genellikle farkına varmadan etkiliyor. Hiç bir şey kitle kültüründeki, yozlaşma kadar hızlı bulaşmıyor. Menfaatçilik topluma, coronadan daha hızlı bulaştı. Salgın inşallah toplumsal dayanışmanın, sosyal devletin önemini öğretir.

YORUM YAZ
BU YAZI HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Okur yorumları, kişilerin kendi görüşleridir. Bu yorumlardan sorumlu değildir.
YORUM YAZ - HER KOYUN KENDİ BACAĞINDAN ASILIR!
Ali Koyuncu - Diğer Yazıları
Bütün Ali Koyuncu Yazıları