29 Temmuz 2021 Perşembe

DOLAP BEYGİRİ

Ali Koyuncu

10-03-2021
Bize yazmak için tıklayınız.

Dolap beygiri deyimi: Dar bir çevrede, hiç değişmeyen koşullarda, yorucu, bıktırıcı bir işi yapmada kullanılır. "Sabahtan bu yana dolap beygiri gibi dönüp duruyorsun" sözünü duymayanımız yoktur.

Sanayinin gelişmediği, elektriğin her yerde yaygın kullanılamadığı dönemlerde; su kuyularından su çıkarmak için at, eşek, katır gibi hayvanlar çalıştırılırmış. Bu sistemde çalışan beygirlere de "dolap beygiri" denilmiş. Dolap beygiri deyimi de buradan türemiş.

Dolabı çeviren beygir, en fazla iki metre çapındaki dairesel bir alanda durmadan dönüp, mekanizma ile kuyudan su çıkarırmış. Bir eksen etrafında dönen hayvan, sürekli aynı yerde aynı yönde dönmekten bıkar ve duraklarmış. Hayvan durakladığında kırbaçlanarak hareket ettirilirmiş. Sahipleri hayvanları kırbaçlamaktan yorulup bıktıkları için çareyi beygirin gözlerini bağlamakta bulmuşlar. Gözleri bağlanan hayvan sürekli ileriye gittiğini zannettiğinden durmaz, ha bire yürürmüş. Çalıştırılan atlar için çok kurnazca hazırlanmış bu düzen de, ileriye gittiğini zannetsin diye gözleri bağlanan hayvanların ayaklarının altına taş, çalı çırpı da atılırmış.

'Dolap beygiri sistemini' günümüzde su kuyularında, değirmenlerde pek görmeyiz. Hayatın başka alanlarında, bu sistem çok yaygındır. Özellikle otoriter ve yarı otoriter rejimlerde, Ortadoğu coğrafyasında yurttaşların büyük çoğunluğunun gözlerinin, dolapçı beygirleri gibi hala bağlı olduğunu üzülerek görürüz. Amaç aydınlanmayı önlemek, toplumsal uyanışın üstünü örtmek, toplumun bilinçlenmesinin önüne geçmek, toplumu baskı altına almak ve sömürüyü devam ettirmektir. Bütün ülkelerde dolapçı beygiri gibi insan yetiştirmenin ortak noktası; okuma yazmayı engellemek, eğitimin kalitesini düşürüp içini boşaltmak, üniversiteleri işlevsiz hale getirmek, basın yayın organlarını devlet destekli kredilerle yandaşların elinde toplamak, yalan haberlerle vatandaşın doğru bilgi almasını önlemek, yürütmenin denetlenmesini ortadan kaldırmak ve yargıyı baskı aracı olarak kullanmak diye sayabiliriz. Doğru bilgi alması engellenen toplumlar, gözü bağlanmış dönme dolap atı gibi ilerlediğini zannederler ama, bir adım ileriye gitmediğinin farkına varamazlar. Karanlıklarda, el yordamı ile ışık ararlar.

Konfüçyüs: "Hiçbir şey karanlık bir odada, siyah bir kedi aramak kadar zor değildir. Hele de odada bir kedi yoksa" demiş. Dolap beygiri sistemi karanlık odalarda, olmayan siyah kediyi arattırır insanlara. Bütün yolsuzluklar, haksızlıklar ve sömürü; şeffaflığın, hesap verilebilirliğin olmadığı, karanlık ortamlarda yapılır. Gözler bağlı olduğu içinde, yapılanların farkına varılmaz.

Her birimiz dolap beygiri gibi, gözümüzdeki bağlı olduğu sürece ilerlediğimizi zannedeceğiz. Ne zamana kadar? Gözümüzdeki bağları koparıp; kendi potansiyelimizin, kendi gücümüzün farkına varıncaya dek. Unutmayalım ki: Bizler yeterli oluncaya dek, hiçbir şey yeterli olmayacak. Ustanın söylediği gibi: En karanlık gecede bile, mutlaka bir yıldız vardır. O yıldız da sensin, unutma.

YORUM YAZ
BU YAZI HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Okur yorumları, kişilerin kendi görüşleridir. Bu yorumlardan sorumlu değildir.
YORUM YAZ - DOLAP BEYGİRİ
Ali Koyuncu - Diğer Yazıları
Bütün Ali Koyuncu Yazıları