Ürgüp 3 aylık

CUMHURİYETİN İLANINDA İLK ŞOK

Atilla Sezener

29-10-2021
Bize yazmak için tıklayınız.

Tarihe düşülmüş bir kaydı, çoğu kimse bilmez. Onun için bu yazı ile ben olayı sizinle paylaşmak istedim.

Bu yazı, aslında ciltlerle tutan çeşitli olayların bir tanesinin hülasasının hülasasıdır.

Lozan Barış Anlaşması son derece uzun, çetrefilli ve sinir bozan müzakerelerden sonra ikinci toplantı sonunda imzalanmıştı.

Çok uzun ve tartışmalı müzakerelerin geçtiği TBMM 29 Ekim akşamı saat 18’de Çorum Milletvekili İsmail Eker Bey’in başkanlığında toplandı. Divan katipleri Haydar Rüştü ve Ruşen Eşref beylerdi. Salon birkaç günden beri elektrikle aydınlanıyordu.

“Muhafız Tabur Komutanı İsmail Hakkı Tekçe, 8. tümenden sekiz top almış, Meclis’in yanına yerleştirmişti. Cumhuriyet kabul edilince 101 top atışı yapılması grup toplantısında karara bağlanmıştı.

Başbakan İsmet Bey sırası gelince,”Anayasa Komisyonu, Anayasanın bazı maddelerinin değiştirilmesi hakkında kanun tasarısının öncelik ve ivedilikle görüşülmesini öneriyor” dedi. Kabul edilmesi üzerine tasarıyı Ruşen Eşref Bey gür sesiyle okudu.

Tarihi oturum başlamıştı. Koridordaki milletvekilleri salona girdiler. Meclis, gazeteciler, halk ve görevliler tarafından tıka basa doluydu. M. Kemal Paşa en öndeki sıranın sağ köşesinde oturuyordu. Yanında İsmet Paşa, Fevzi Paşa ve son bakanlar vardı.

İlk sözü Anayasa Komisyonu Başkanı Yunus Nadi Bey aldı, Yunus Nadi Bey, Kanun tasarısı hakkında bilgi verdi. Onun görkemli konuşmasını Vasıf Çınar izledi. Sonra Eyüp Sabri Efendi, Rasih Efendi, Şeyh Saffet Efendi, Mehmet Emin Yurdakul, Emin Sazak, Süleyman Sırrı Beyler konuştular.

Şair Mehmet Emin Yurdakul süt beyaz sakalıyla çağdaş bir Dede Korkut gibiydi. Bütün milletvekillerini ‘ayağa kalkarak üç kez yaşasın cumhuriyet diye bağırmaya’ davet etti. Bütün milletvekilleri coşku içinde ayağa fırlayarak “Yaşasın Cumhuriyet” diye bağırdılar.

Cumhuriyetle ilgili birinci madde saat 19.37 de sürekli alkışlar, sevinç çığlıkları arasında kabul edildi. Öbür maddeler de oylandı. Kanunun tümünün oya sunulması aşamasına gelinmişti. Başkan da heyecanlıydı. Titreyen bir sesle dedi ki:

-Kanunun tümünü kabul edenler lütfen el kaldırsın.

Başkan cumhuriyet rejimini oya sunuyordu. Bütün eller havaya kalktı.

  1. birliği ile kabul edilmiştir, dedi. Saat 20.30. du.

NOTUMUZ: İstiklal Savaşına katılanlardan Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy, Rauf Bey, Refet Paşa, Dr. Adnan Adıvar, Cumhuriyet ilanı toplantısına katılmadılar. Sebebi çok ayrı bir konudur.

Alkışlayanlar, kucaklaşanlar, bağıranların heyecanını gümbürdeyen 100 pare top sesleri takip etti. Şimdilik boş verelim.

Mecliste hemen Cumhurbaşkanı seçimine geçildi. Seçime 158 üye katılmış ve M. Kemal Paşa oybirliği ile ilk cumhurbaşkanı seçilmişti. Türkiye Cumhuriyetinin Cumhurbaşkanı Gazi M. Kemal Paşa yoğun alkışlar, başarı dilekleri ve dualar arasında kürsüye geldi. Saat 20.45’ti.

Şimdi sıkı durun:

İsmail Hakkı Bey, bu mutluluk verici haberi Latife Hanıma ulaştırmak için telefona koştu, M. Kemal Paşanın oybirliği ile Cumhurbaşkanı seçildiğini bildirdi. Latife Hanım, bu inceliği için İsmail Hakkı Bey’e teşekkür etmedi, bir sevinç belirtisi de göstermedi. Şöyle dedi;

-Aaaa ne yapayım İsmail Hakkı Bey?. Cumhurbaşkanı olmuşsa ne olmuş?. Ne yapayım yani?.

İsmail Hakkı Bey donakaldı.

Beyaz sakallı , cüppeli adamlar bile Meclis’te çocuk gibi sevinirken , Latife Hanımın tepkisi böyleydi. “Efendim” dedi. “…eşiniz şerefli bir vazife almış bulunuyor. Siz de eşisiniz, haberdar etmek istedimdi”

Telefonu kapadı.

  1. Yorum yapmak istemiyorum. Çok ağır kaçabilir.
YORUM YAZ
BU YAZI HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Okur yorumları, kişilerin kendi görüşleridir. Bu yorumlardan sorumlu değildir.
YORUM YAZ - CUMHURİYETİN İLANINDA İLK ŞOK
Atilla Sezener - Diğer Yazıları
Bütün Atilla Sezener Yazıları