etiler poyrazoğlu otomotiv
26 Ağustos 2019 Pazartesi

HAYATI SALÂTLAŞTIRMA

Mustafa Örki

07-03-2019

“Her varlık kendi salât ve tesbihini bilir, Allah onların yaptıklarının bilir” Nur/24,41

Bu âyet hakkında: Yüce Allah’a isnat edildiğinde “mübarek kılma, af ve bağışlama” anlamına gelen salât; melâike-i kirâma ve Hazret-i Peygamber’e isnat edildiğinde “başkası nâmına hayır dua etmek”; müminlere isnat edildiğinde, “kendi nâmına dua etmek”, varlığa isnat edildiğinde ise “var oluşunun gereğini yerine getirmek” anlamına gelmektedir.

Bu ayette anahtar kelime salâttır. Salât kavramı, çok anlamlı bir kelime olup vahiy sürecinde ıstılahı anlamını kazanarak kavramlaşmış ve Türkçede namaz ibadetine indirgenerek anlam daralmasına uğramıştır.

Salât kavramının sözlüklerdeki anlamları kronolojik olarak şu şekilde sıralanabilir: “Sırtın ortası; uyluk kemikleri, uyluk kemiklerinin hareket ettirilmesi, yarış atlarından ikinci olanın birincinin uyluğunun hizasında durması, saygı için eğilip bükülmek; dua, rahmet, bereket, istiğfar, keramet, tezkiye, güzel anma, tesbih, kıraat, din, ibadethane, destek gibi anlamları vardır.

Salât kelimesinin sırt, kuyruk sokumu, uyluk kelimeleri vb. anlamlardan gelmiş olması vücudun ana yapısını oluşturmaları, onu taşımaları, bedenin merkezi taşıyıcıları olmaları nedeniyledir. Yani vücudun tüm ağırlığı bu ana omurganın üzerindedir. Bu nedenle, kelimenin üst/çatı anlamı görev ve sorumluluk olmaktadır. Hadislerde geçen, namazın dinin direği olduğu bildirimi de üst anlamı/görev ve sorumluluğu anlatmaktadır. Kulluk görevi ve sorumluluğun zirvesi namazdır.

Hayatı salâtlaştırma mümkün mü? Evet, nasıl olacak? Salât kavramı bazı hadislerde namazdan daha geniş anlamda kullanılmıştır. Hz. Peygamber ve bir bedevinin arasında geçen diyalogu anlatan şu hadis önem arz etmektedir:

“Peygamberimiz her Müslüman’a her gün salât etme sorumluluğu vardır dediğinde, bir adam Hz. Peygamberimize gelip salâtı kastederek bize ne kadar da ağır bir şey getirdin dedi. Hz. Peygamberimizde marufu emretmek salât, münkerden sakındırmak salât, zayıf birinin yükünü kaldırman salât, namaza(salât’a) her adımın senin için salâttır” buyurdu. Ebû Hâtem er-Râzî, Kitâbu’z-Zînê, 2. 735-740.

Başka bir hadiste Hz. Peygamber; “mümin şahsın her ameli “salât”tır. Namaz yolundan (mescide giden yoldan) eziyet veren bir şeyi kaldırması “salât”tır” buyurmuştur. İbn Huzeyme, Sahihu İbn’İ-Huzeyme, Hadis No:1497; Bu hadislerde salât kavramı daha geniş anlamda kullanılmış ve her türlü hayırlı amele salât denmiştir.
Sonuç: Birçok müfessirin, salât kavramına namaz üst anlamını verdikleri görülmektedir. Şeri mâna olan namaz, ayetlerin birçoğunda öncelikli olarak takdir edilerek anlam sorunları giderilmek istenmiştir. Ancak bize göre şeri anlamın öncelenmesi ve üst anlam olarak takdir edilmesi doğru değildir. Zira namaz günlük bir ibadettir, salât ise namazı da içine alan geniş bir anlam ağına sahiptir ve genel olarak varlığa yüklenen görevi, sorumluluğu ifade etmektedir.

YORUM YAZ
BU YAZI HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Okur yorumları, kişilerin kendi görüşleridir. Bu yorumlardan sorumlu değildir.
YORUM YAZ - HAYATI SALÂTLAŞTIRMA
Mustafa Örki - Diğer Yazıları
Bütün Mustafa Örki Yazıları