etiler poyrazoğlu otomotiv
19 Eylül 2018 Çarşamba

FRİGLER, FRİG VADİSİ VE KRAL MİDAS

Tarık Barbaros Pilevne

24-05-2018

Frigler, M.Ö. 12. ve M.Ö. 7. Yüzyıl aralarında Ankara, Afyon, Kütahya, Eskişehir sınırları içinde kalan bölgede yerleşmiş ve devlet kurmuşlardır. Bu uygarlıktan kalan antik eserler ve tarihi kalıntıları bünyesinde barındıran bölgelere Frigya veya Frig vadileri denir.

Frigler ler önce Küçük Asya’nın kuzeybatısını kapsayan Bitinya bölgesine yerleştiler. Daha sonra Anadolu’nun batısına ve içlerine yürüyerek, merkezi Ankara yakınlarındaki Gordion da yer alan bir krallık kurdular. Hititler den sonra Anadolu da önemli egemen güçlerden biri oldular. Önceleri Sakarya ırmağı çevresi, daha sonra batıda Büyük Menderes ve Gediz yukarı vadileri ile doğuda ise Tuz Gölü ve Kızılırmak bölgesine yayılarak yerleştiler. Burdur Gölü, Erciyes yaylası ve Yeşilırmak vadisine kadar genişlediler…

Frigler, efsanevi kralları Midas ile ilgili mitolojik öykülerle tanınırlar. Kral Midas ile ilgili pek çok efsane vardır: Aşk Tanrısı Apollon ve Kır Tanrısı Pan arasında yapılacak bir müzik yarışmasına Kıral Midas hakemlerden biri olarak seçilmişti. Kır tanrısı Pan, flütüyle hoş sesler çıkarıyordu ama Apollon’un gümüşten liri her çalgıdan üstündü. Yargıçlardan ikincisi dağ tanrısı Tmolos, birincilik çelengini Apollon’a verdi. Midas ise Pan’ı seçince, Tanrı Apollon çok kızdı ve “Benim güzel müziğimi ayırt edemeyen kulak insan kulağı olamaz, sana eşekkulağı yakışır!” diyerek Midas’ın kulaklarını eşekkulağına dönüştürdü. Midas bir süre eşekkulaklarını koca bir külah içinde sakladı. Sakladı ama onun saçlarını kesen berber sonunda kulaklarını gördü ve böylelikle kralın sırrını öğrenmiş oldu. Ancak sır bu; insan ağzına sığar mı? Berber sancılar geçirdi, ıstıraplar yaşadı ve sonunda müthiş sırrını bir su kuyusuna söylemeye karar verdi. Kuyuya eğildi ve "Midas’ın kulakları eşekkulakları!" diye bağırdı, bağırdı; boşaldı ve rahatladı. Ancak bu sır, kuyudaki suya ve sazlara, rüzgârlara ve salına salına bütün ovaya, dağlara ve her yere yayıldı. Böylece bütün ülke Midas’ın sırrını kısa zamanda öğrendi…

Kral Midas hakkındaki en bilindik efsanelerden biri de şarap tanrısı Dionysos ile ilgili olanıdır: Frigya çevresindeki ormanlarda dolaşan yaşlı bir Satir (keçi-insan karışımı mitolojik yaratık) şarabı fazlaca kaçırıp sızar. Diğerleri onu unutup yollarına devam ederler. Yaşlı Satiri bulan köylüler onun kutsal olduğunu anlayıp Kral Midas’a götürürler. Bakkhaların sırlarına erişmiş olan Kral, Satiri tanıyıp sarayında konuk eder ve sonrada Tmolos Dağında (Bozdağ) Dionysos’a ulaştırır. Şarap tanrısı buna çok sevinir ve Krala “Dile benden ne dilersen!” der. Midas da dokunduğu her şeyin altın olmasını ister. Tanrı, bahtsızlığının farkında olmayan kralın isteğini yerine getirir. Midas dönüş yolunda ağaç dalına, başağa, çakıla dokunup bunların altına dönüştüğünü görerek sevinir. Fakat saraya ulaşıp yemeğe oturduğunda her şeyin farkına varır. Dokunduğu ekmek, dudağına götürdüğü şarap, altın külçesine dönüşmektedir. Dileğinin ne kadar yersiz ve ne kadar sakıncalı olduğunun farkına varmış olarak tanrının karşısına yeniden çıkar ve dileğinden vazgeçtiğini söyler. Dionysos, Midas’a Sardes’deki Paktalos Deresinin kaynağında (Sart Çayı) yıkanmasını söyler. Şarap tanrısının dediğini yapan kral, ellerini Paktolos'un şifalı sularına daldırır daldırmaz, sihirli gücünün nehre geçtiğini, böylece de nehrin kıyısındaki kumların birdenbire altın rengine döndüğünü görür. Kral kurtulurken Sart Çayı da kumlarının dillere destan rengine kavuşmuş olur.

Güçlü ve özgün bir kültür oluşturan Frigler, bu coğrafyada kayalar üzerine Tanrıça Kibele kültüne ait tapınak cepheleri ve aslan kabartmalarıyla dünyanın en ilginç eserini yaratmış ve sonra da tarih sahnesinden çekilmişlerdir. Kafkaslardan gelen Kimmerler in saldırılarında Gordion’un yakılıp yıkılmasına, yağmalanmasına dayanamayan Kral Midas’ın öküz kanı içerek yaşamına son verdiği söylenir…

YORUM YAZ
BU YAZI HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Okur yorumları, kişilerin kendi görüşleridir. Bu yorumlardan sorumlu değildir.
YORUM YAZ - FRİGLER, FRİG VADİSİ VE KRAL MİDAS
Tarık Barbaros Pilevne - Diğer Yazıları
Bütün Tarık Barbaros Pilevne Yazıları