etiler poyrazoğlu otomotiv
19 Eylül 2018 Çarşamba

BEYDAĞI VE BAYATLI YARBAY ARİF BEY

Tarık Barbaros Pilevne

12-07-2018

Mesleğimde Yörüklerle, Türkmenlerle iç içe yaşadım. Yurdumuzun ormanlarını, dağlarını, yüceliklerini mesken tutan bu insanlarla bu mekânlarda karşılaştım, acı tatlı birçok anıyı paylaştım. Konar Göçerinden, Geygel’ine, Karakeçilisinden - Sarıtekeli'sine dek birçok Yörük boyunu tanıdım. Afyon’un Olukpınar köyü Beydağı’nın eteğinde yer alır. Sosyal ve ekonomik yönden oldukça geri olan bu eğitimsiz köy, orman İdaresi ile de sorunlar yaşıyordu. Orman açma, usulsüz kesim ve merkeple odun kaçakçılığı gibi orman suçları yoğun olarak işleniyordu. Köyde yaşayan herkes, Ormaniye! ile mahkemelikti. Sık sık İhsaniye cezaevine girer çıkar, yine suç işlerlerdi. Yoksulluğunca gururlu olan bu halkın fazlaca bir seçeneği de yoktu. En büyük korkuları, harman zamanı dama girmekti. Arazi yok denecek kadar azdı. Zamanla yörede gelişen mermercilik sektöründe, gençlerin iş olanağı bulduğunu duyunca seviniyorum…

Tokmak gibiydi bu gençler, cirit oynar, güreş tutar, halk oyunlarını ise en katıksız ve bozulmamış haliyle düğünlerde oynarlardı. Köyün muhtarı halim selim, efendiden bir insandı. Fakat bilirdim ki, o dağlarda kuş kanadını çırpsa haberi olurdu. Konuğa, hükümet adamına gösterilen saygıyı, hoşgörüyü istismar etmemek, doğru davranmak, layık olmak gerekti. Namus anlayışları dışına taşan olaylarda hasmını bağışlamazdı Yörükler. Bu konunun dışında her zaman saygılı, cömert ve konukseverlerdi. Beydağı, bölgede iskân edilen Karakeçili Yörük beylerinden almıştı adını. Bundan elli atmış yıl önce yerleşik düzene geçen köyün yaylasıydı Beydağı; köy muhtarının babası ise Yörüklerin beyi. Bir gün Afyon’a, hükümete çağrılır Bey Baba. Feodal yapının henüz gevşemediği yıllardır. Yayla üzerinde hak iddia eden bir mütegallibe, dava açmıştır. Yörüğün yaylası olmazsa, neyler? Canını al, yaylasını alma! Bey, mahkeme heyetine öfkeyle haykırır: “Bu dava buralarda görülmez beyler, bu mahkeme Beydağı’nda kurulur. Beydağı'na gelin, Beydağı'na!” Atına atladığı gibi bir hışımla döner yaylasına, ne gelen olur, ne de giden!

Yörük beyleri ufak tefek nizaları mahkemeye götürmez, kendileri yargılar, hüküm verir, gerekirse cezalandırır. Bir eşkıya türküsü vardır; o dağlarda bu gün de yankılanır, Gara Hüseyin türküsü:

Gara Hüseyin mavzerini yağlıyor / Hatçe gelin siğim siğim ağlıyor

Mavzerin kurşunu dağı deliyor /Aman Arif Bey'im öldürme beni

Mermer direklere sardırma beni

Gayışdandır Arif Bey'in kuşağı / Kurbanlık gidiyor Yörük uşağı

Beynimde patladı domdom fişeği / Aman Arif Bey'im öldürme beni

Mermer direklere sardırma beni

Arif Bey geliyor bakın kastına / Afiyonu tapulamış üstüne.

Selam verir yarenine dostuna / Aman Arif Beyim öldürme beni!

Mektabın önünde vurdurma beni!

Oğuz'un Bayat boyu, Bozokların Gün-Hanoğulları koluna bağlıdır. Bayat, Oğuz hanlarının çıktığı dört Bozok boyundan biridir. Türkiye'de otuz iki ayrı yerde "Bayat" yerleşimi; köy, kasaba, ilçe mevcuttur. Afyon, Bayat ilçesi ise kökboyalı kilimleri ile ünlendi son yıllarda. Geniş ve başarılı Köroğlubeli ağaçlandırma alanlarının yer aldığı bu yöreyi iyi bilirim. Bayatlı Yarbay Arif Bey, İzmir Merkez Komutanı iken İzmir'in işgali üzerine üniformasını çıkarıp, memleketi Afyon; Bayat'a gelir. Afyon Kuvayı Milliye komutanı sıfatıyla, Bayat, Emirdağı ve Şuhut Türkmenlerinden oluşan, dört yüz atlı Karakeçili Alayı ile 2. Bozkır ve Bolu - Gerede isyanlarının bastırılmasında görev alır. Sert mizaçlı bir askerdir; astığı astık, kestiği kestiktir. Hile ile düze indirdiği eşkıya Kara Hüseyin’i, Emirdağ’ında ilk mektebin önündeki mermer sütuna bağlatıp, kurşuna dizdirir. 11 Mayıs 1920'de çadırında uyurken başından vurularak şehit olur. Şehadeti ile ilgili rivayet muhteliftir. Beydağı’nın doğusundaki Mallıca köyü yakınlarında Arif Bey kayası vardır; memleket haritalarında yer alır…

YORUM YAZ
BU YAZI HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Okur yorumları, kişilerin kendi görüşleridir. Bu yorumlardan sorumlu değildir.
YORUM YAZ - BEYDAĞI VE BAYATLI YARBAY ARİF BEY
Tarık Barbaros Pilevne - Diğer Yazıları
Bütün Tarık Barbaros Pilevne Yazıları