etiler poyrazoğlu otomotiv
11 Aralık 2019 Çarşamba

BAYAN  GERTRUDE  BELL’İ  TANIYOR MUYUZ ?

Atilla Sezener

04-11-2019

Bayan Gertrude Bell (1868-1926), gerçekten ilginç bir hatun ama, bize tahminlerin üstünde zararı da dokunmuştur.

Tam adı Getrude Margaret Lowthion Bell olan bu kadın zengin ve ünlü bir ailenin kızı olarak İngiltere’nin Durham kentinde dünyaya geldi. Oxford Üniversitesi tarih bölümünü birincilikle bitiren ilk kadındır.

Seyahat etmeyi çok seviyordu. İki kez yaptığı dünya turu onu pek kesmedi. Yolu en çok Ortadoğu’ya düştü. Hele 1899 da Kudüs’e yaptığı seyahat onu çok etkiledi. Araplara sevgi duymaya başladı. Arap çöllerine geziler yaptı. Batılılara çöl hayatı üzerine yazılar yazdı. Araplar ona ÇÖLÜN KIZI ve IRAK’IN TAÇSIZ KRALİÇESİ sıfatlarını verdiler.

Bayan Bell, 1907 Martında arkadaşı arkeolog William Ramsey’le Anadolu’ya geldi ve bir süre sonra İngiltere’ye döndü. Daha sonra Ocak 1909 da Mezopotamya’ya bir gezi düzenledi. Bu arada Geç Hitit dönemine ait olan Karkamış’ta önemli keşif ve incelemelerde bulundu ve bölgede sürekli kazılar yaptı. Sonra Irak’taki ünlü antik şehir Babil’e gitti.

Sonraki yıllarda İngiltere’nin çıkarları için çeşitli faaliyetlerde bulundu. Ayrıca 1919 yılındaki Paris Konferansına delege olarak katıldı ve Irak Devletinin sınırlarının tespiti için çalıştı.

Pratik zekası ve güçlü hafızasına, zamanı ve geçmişi anlama becerisi de eklenince, Arapça, Farsça ve Türkçe bilen bu kadın, İngiltere’de Ortadoğu uzmanı oldu. O kadar takdir edildi ki Churchill tarafından 1921 de Kahire konferansına katılan tek kadın oldu.

Prof. İlber Ortaylı bu kadını Arabistanlı Lawrence ile birlikte Britanya casusu olarak kabul eder. Arapları Türklere karşı kışkırttığı biliniyor.

Günümüzü bilmem ama önceleri casusun iyisi ve yararlısı arkeologlardan çıkıyormuş demek ki. Çünkü Lawrence de arkeologdu. Bugün Alman, İngiliz, Fransız ve hatta ABD müzelerindeki paha biçilmez sayıdaki tarihi eserlerimiz onlar eliyle buralardan kaçırılmıştır.

Bayan Bell, başta Irak olmak üzere Ortadoğu’daki cetvelle çizilen devletlerin meydana gelmesinde ve Osmanlının dağılmasında birincil rol oynamanın ödülünü çokça aldı. Hatta İngiliz yönetimini ikna ederek kendi çizdiği Irak yönetiminin başına Kral Faysal’ın gelmesini sağladı. Onun özel danışmanı oldu. Hatta yatağını paylaştığı bile iddia edildi. Bu İngilizlerden her şey beklenir. Benim için asla sürpriz değil.

Hiç evlenmedi. Bir kez nişanlandı ve nişanlısı Çanakkale Savaşlarında öldü. Bu Türklere karşı hislerini değiştirdi.

Diyeceksiniz ki bu kadını neden bu kadar uzun anlattın?. Biraz sabır demeden sebebi anlatayım. Osmanlıdan sonra Ortadoğu’daki devletlerin bir kesiminin sınırları bu kadın tarafından bildiğiniz cetvelle çizilmiştir. Bazı çevreler ona Osmanlıyı parçalayan kadın derler.

Sonraları yalnızlık ve sağlığının bozulması üzerine bunalıma girdi. 1926 da yüksek dozda uyku ilacı içerek intihar etti. Bağdat’ta gömüldü.

Osmanlıya tuzak yaramadı mı ne

YORUM YAZ
BU YAZI HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Okur yorumları, kişilerin kendi görüşleridir. Bu yorumlardan sorumlu değildir.
YORUM YAZ - BAYAN  GERTRUDE  BELL’İ  TANIYOR MUYUZ ?
Atilla Sezener - Diğer Yazıları
Bütün Atilla Sezener Yazıları