etiler poyrazoğlu otomotiv

“AMELLER NİYETLERE GÖREDİR”

Mustafa Örki

17-05-2019

“ Şüphesiz Allah(onların sözlerini)hakkıyla işitici,(niyetlerini) gerçekten bilicidir” Bakara/227 Hasan Basri Çantay meali. Cilt 1, s. 61

Buhari derlediği hadislere Vahyin nasıl başladığını anlatırken ilk hadis olarak Ömer bin Hattab’ı r,a minberde şöyle demiştir. Resullullah şöyle buyurdu: “Ameller ancak niyetlere göredir. Herkesin niyet ettiği ne ise eline o geçer” Buhari, Bedu’l- Vahiy,1

Vahyin başlangıcı ile bu hadisin beraber konulması anlamlıdır. Niyet amelden önce gelir insanın kaderini fiilleri değil niyetleri belirler. Bu nedenle niyet ibadetlerde şarttır

Sözlükte: Kesinlik kazanmış ve bir fiilin işlenmesine yönelmiş irade anlamında bir terim.

“yönelmek, ciddiyet ve kararlılık göstermek” gibi anlamlara gelen niyyet (niyet) kelimesinin sözlük anlamı esas alınarak yapılan değişik tanımları arasında “kalbin hemen veya sonucu itibariyle maksada uygun bulduğu, yani bir yararı sağlayacağına yahut bir zararı savacağına hükmettiği fiile yönelmesi” şeklindeki tarif daha çok yaygınlık kazanmıştır.

“Allah’ın rızâsını kazanma arzusuyla ve O’nun hükmüne tâbi olmak üzere fiile yönelen irade” şeklindeki tariftir. Bunu “işlenmesinin hemen öncesinde bir şeyi yapma iradesi” tarzında tanımlayanlar da vardır.

Ameller ancak niyetlere göredir” (inneme’l-a‘mâlü bi’n-niyyât) hadisinde geçen “bi’n-niyyât” ibaresi değişik mânalar takdir edilerek açıklanır. Burada niyete ihtiyaç duyulan şer‘î amellerin kastedildiğini düşünen âlimler hadise, “Ameller niyetlere göre sahih, muteber ve makbul olur” anlamını verirken diğerleri hadisin bütün amelleri kapsadığını ve hepsinde niyetin etkili olduğunu söyler (İbn Receb, I, 61-65). Hadiste niçin başka kelime kullanılmayıp “niyetler” dendiği sorusunu cevaplandırırken niyetle irade arasında içlem-kapsam ilişkisi bulunduğunu, iradenin niyeti de kapsamına alan daha geniş bir kavram (cins) olduğunu belirten Karâfî, niyeti “fiilin kendisine yön veren değil onu ihtimalli olduğu yönlerden birine yönelten irade” şeklinde tanımlar. İslam Ansiklopedisi

Vahiy ile Allah Teâlâ kullarına bilgilendirmekte, irade özgürlüğü bahşetmektedir. Niyet insana canlı bir güdü/bir eylemin ya da etkinliğin gizli nedenidir.

Genelde tüm ibadetlerde niyetimize göre amellerimiz şekillenmekte olduğuna göre. Ramazan ayında ne yapıyorsak niyetimize göre olacaktır. Kısacası niyetimizi gözden geçirelim, Allah rızası dediğimize göre, yaptıklarımız ne kadar O’nun rızasına uygundur değildir her bir Müslüman farkında olmalı.

Allah her şeyi bilir onun bilmesi zorlama mahiyetinde değildir. Külli irada ona ait, cüzi irade ise biz insanlara aittir. Rabbimiz amellerimizi niyetimize göre oluşturacağına göre çalışmaktan başka yol yok. Allah’ın rızası ibadetlerimizden, ilkeli davranışlarımızdan geçeceği mümkündür.

YORUM YAZ
BU YAZI HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Okur yorumları, kişilerin kendi görüşleridir. Bu yorumlardan sorumlu değildir.
YORUM YAZ - “AMELLER NİYETLERE GÖREDİR”
Mustafa Örki - Diğer Yazıları
Bütün Mustafa Örki Yazıları